Zmarł Profesor Andrzej Zembaty (1935-2022)

Z przykrością zawiadamiamy, że w dniu 13 grudnia 2022 r. zmarł prof. dr hab. Andrzej Zembaty (ur. 1935 r.), fizjoterapeuta, wieloletni naukowiec i dydaktyk Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie i Katowicach. Związany z warszawską AWF przez większość swojego życia zawodowego, przyczynił się m.in. do utworzenia na kierunku wychowania fizycznego początkowo odrębnej 2-letniej specjalizacji z zakresu gimnastyki leczniczej, a następnie odrębnego, autonomicznego kierunku kształcenia specjalistów z dziedziny rehabilitacji ruchowej na poziomie akademickim, a także do powołania pierwszego w Polsce i w Europie Wydziału Rehabilitacji (1984). Był autorem wielu publikacji naukowych i akademickich, na których wykształciło się wiele pokoleń fizjoterapeutów. Rodzinie i najbliższym składamy wyrazy głębokiego współczucia.

Więcej o pracy prof. Andrzeja Zembatego zob.

http://sekcjahistoryczna.fizjoterapia.org.pl/zembaty-andrzej/

Nowa monografia naukowa o profesorze Eugeniuszu Piaseckim

13 listopada 2022 r. minęła 150 rocznica urodzin prof. Eugeniusza Piaseckiego, od 40 lat patrona AWF w Poznaniu. Z tej okazji wydawnictwo uczelni przygotowano monografię poświęconą wybitnemu Polakowi, mającemu także duży wkład w rozwój standardu rehabilitacji w okresie międzywojennym. Publikacja opracowana została pod red. prof. dra hab. Macieja Łuczaka i dr Izabeli Wyszowskiej.

Zawiera piętnaście tekstów uporządkowanych tematycznie i chronologicznie, głównie pracowników naukowo-dydaktycznych z sześciu ośrodków naukowych w Polsce, tj. AWF w Krakowie i w Poznaniu, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Rzeszowskiego, Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, Politechniki Opolskiej, a także emerytowani profesorowie z Poznania i Krakowa. Autorzy zaprezentowali nowe, oryginalne spojrzenie na dorobek prof. Piaseckiego jako lekarza, nauczyciela, teoretyka wychowania fizycznego, dyrektora Studium Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Poznańskiego, prekursora nowej dyscypliny naukowej – nauki o kulturze fizycznej, współpracownika Sekcji Higieny Ligi Narodów, redaktora czasopism naukowych, członka licznych komitetów redakcyjnych, związków i klubów sportowych, działacza angażującego się w rozmaite ważne projekty. W opracowaniu umieszczono także wystąpienia naukowe E. Piaseckiego na forum międzynarodowym w trakcie kongresów, konferencji i zjazdów. Rozszerzono też kwestię działalności Profesora jako propagatora najnowszych rozwiązań w dziedzinie fizjoterapii. Zapraszamy do lektury: Łuczak M., Wyszowska I. (red.): Eugeniusz Piasecki w 150. rocznicę urodzin, Monografie nr 457, AWF Poznań 2022.

Pierwsza organizacja zrzeszająca polskich fizjoterapeutów

60 lat temu, w dniu 24 listopada 1962 r. w trakcie I Krajowego Zjazdu Absolwentów Wyższych Uczelni Wychowania Fizycznego Pracujących w Rehabilitacji utworzono przy Polskim Towarzystwie Walki z Kalectwem Ogólnopolską Sekcję Magistrów Wychowania Fizycznego Pracujących w Rehabilitacji. Pierwszą przewodniczącą Zarządu Sekcji została dr Maria Kozińska (kadencja 1963—1965), absolwentka AWF (1952) oraz AM (1964) w Warszawie. Autorka znanego, wielokrotnie wznawianego podręcznika pt. Korekcja wad postawy i wielu innych publikacji na ten temat. Korekcyjnej i leczniczej wartości wychowania fizycznego poświęciła całe swoje życie zawodowe. Fakt ten zapoczątkował działalność organizacyjną polskich fizjoterapeutów, którzy obecnie należą do wielu towarzystw naukowych i organizacji branżowych.

Po raz pierwszy w historii polscy fizjoterapeuci będą składać rotę ślubowania

W dniu 15 listopada 2022 r. Krajowa Rada Fizjoterapeutów, z inicjatywy i na wniosek członka KRF dr. hab. prof. PO Mariusza Migały, wiceprzewodniczącego Sekcji Historycznej PTF, podjęła uchwałę w sprawie Roty ślubowania fizjoterapeutów. Jej tekst stanowi Załącznik do uchwały nr 136/II KRF. Odtąd polscy fizjoterapeuci będą odbierać dokument PWZFz w sposób uroczysty, a główną częścią tego wydarzenia będzie złożenie ślubowania w obecności władz i członków KRF oraz starszych zawodowo koleżanek i kolegów. W ten sposób nasza grupa zawodowa dołączyła do innych zawodów zaufania publicznego, które uroczyście, poprzez ślubowanie przyjmują tytuł zawodowy. Poniżej zamieszczamy pełny tekst roty, która uzupełnia Zasady etyki zawodowej fizjoterapeuty.
Rota ślubowania fizjoterapeutów
Wdzięczny swoim nauczycielom, opiekunom i mentorom z szacunkiem i honorem przyjmuję tytuł fizjoterapeuty. W pełni świadomy związanych z nim obowiązków uroczyście ślubuję:
1. W praktyce zawodowej kierować się troską, profesjonalizmem, odpowiedzialnością, sprawiedliwością, obiektywizmem oraz integralnością zawodową.
2. Przestrzegać przepisów prawa, zasad etyki zawodowej fizjoterapeuty oraz regulacji dotyczących wykonywania zawodu i respektujących prawa człowieka.
3. Dbać o dobro pacjenta, szanować jego autonomię, prywatność, intymność i godność.
4. Udzielać zrozumiałych i rzetelnych informacji oraz wykonywać świadczenia zgodnie ze standardami współczesnej wiedzy i posiadanymi kompetencjami.
5. Zachować tajemnicę zawodową w każdej sytuacji, również w przestrzeni cyfrowej i mediach społecznościowych.
6. Odpowiadać prawnie, zawodowo i moralnie za prowadzone działania fizjoterapeutyczne.
7. Ustawicznie doskonalić wiedzę i umiejętności zawodowe oraz uczestniczyć w programach kształtujących postawy prozdrowotne w społeczeństwie.
8. Wspierać oraz współuczestniczyć w działaniach służących rozwojowi dyscyplin naukowych, dotyczących potrzeb zdrowotnych społeczeństwa.
9. Podejmować działania służące rozwojowi samorządu zawodowego oraz podnoszące rozpoznawalność i uznanie zawodu fizjoterapeuty w strukturach ochrony zdrowia.
10. Strzec godności i dobrego imienia fizjoterapeutów.

150 rocznica urodzin prof. Eugeniusza W. Piaseckiego

Eugeniusz W. Piasecki (1872-1947) – lekarz, nauczyciel gimnastyki, teoretyk wychowania fizycznego, pierwszy polski docent higieny szkolnej, współtwórca terminologii harcerskiej.

Urodził się 13 listopada 1872 r. we Lwowie. Przyszedł na świat w Zakładzie Wodoleczniczym Kisielka przy ul. Kąpielowej 6, którego dyrektorem był jego ojciec Wenanty Piasecki (1832-1909), jeden z pierwszych krzewicieli fizjoterapii oraz hydroterapii w Galicji. W 1880 r. rodzina przeprowadziła się do Zakopanego, gdzie ojciec kupił zakład wodoleczniczy w Kuźnicach, a po jego sprzedaży rozpoczął budowę nowoczesnego zakładu wodoleczniczego „Klemensówka” przy ul. Chramcówki 36. Dzięki temu młody Piasecki z fizjoterapią stykał się od dziecka. Mieszkając w zakładach wodoleczniczych we Lwowie i w Zakopanem miał okazję do zapoznania się z gimnastyką leczniczą, hydroterapią, elektroterapią, masażem i dietetyką. Ojciec wszczepiał mu rozsądne poglądy związane z wychowaniem fizycznym i fizjoterapią, chroniąc od jednostronności, a jednocześnie kładąc fundament dla późniejszego osobistego rozwoju. W 1890 r. ukończył gimnazjum w Krakowie i podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego. Rok później, za namową ojca, przeniósł się do Krakowa by studiować medycynę w Wydziale Lekarskim UJ. W tym czasie aktywnie działał w krakowskim „Sokole” oraz był uczestnikiem kursu gimnastyki dla nauczycieli szkół średnich i ludowych. Dzięki współpracy z prof. Henrykiem Jordanem (1842–1907) poznał jego poglądy na wychowanie fizyczne oraz rekreację dzieci i młodzieży. Pod koniec studiów pełnił funkcję przewodnika w Parku Jordana w Krakowie. Dyplom doktora wszech nauk lekarskich uzyskał w 1896 r. W 1917 r. opublikował obszerne studium pt. Z dziedziny ortopedyi wojennej (fizyoterapia, protezy, reedukacja). Publikacja ukazała się jeszcze zanim Douglas McMurtrie (1888–1944) użył po raz pierwszy określenia „rehabilitacja”. W pracy zawarto pierwsze rozważania na temat problemów zdrowych, młodych ludzi, których pierwsza wojna światowa zamieniła w „bezradne kaleki”. Jako pomocne w rozwiązaniu wielu problemów ofiar wojny autor wymienił fizjoterapię, protezowanie i reedukację. Praca była skierowana do kół lekarskich i stanowiła interesujące zestawienie doświadczeń autora w tym zakresie, zebrane podczas zagranicznych podróży i dostępnego piśmiennictwa. W niepodległej Polsce Piasecki zamieszkał w Poznaniu. W 1920 r. założył i redagował miesięcznik „Wychowanie Fizyczne”. Był rzecznikiem uniwersyteckiego kształcenia nauczycieli wychowania fizycznego oraz autorem odpowiedniego programu nauczania. Uczestniczył w wielu gremiach państwowych zajmujących się tą problematyką, a także był ekspertem Ligi Narodów. W 1922 r. utworzył Studium Wychowania Fizycznego w Poznaniu (pierwsze w kraju), które zaczęło kształcić pierwszych w kraju instruktorów gimnastyki i fizjoterapii. W 1950 r. Studium WF przekształcono w samodzielną Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego. Od 1972 r. Akademia Wychowania Fizycznego, której w 1981 r. nadano imię Eugeniusza Piaseckiego. Zmarł 17 lipca 1947 r. w Ptaszynie k. Cieplic.

Nowy Zarząd Polskiego Towarzystwa Historii Nauk Medycznych

W dniu 21 września 2022 r. odbyło się w Bydgoszczy Walne Zebranie Członków Polskiego Towarzystwa Historii Nauk Medycznych. Podczas posiedzenia uchwalono zmiany w strukturze Zarządu oraz wybrano władze PTHNM na nową kadencję 2022-2024. Skład Zarządu przedstawia się następująco:
Prezes: dr hab. Wojciech Ślusarczyk prof. UMK,
Wiceprezesi: prof. Anita Magowska i dr Dariusz Lewera,
Sekretarz: dr Katarzyna Pękacka-Falkowska,
Skarbnik: dr Piotr Skalski,
Członkowie Zarządu: prof. Ryszard W. Gryglewski, dr Seweryna Konieczna, dr Agnieszka Rzepiela.
Komisja rewizyjna: dr Krzysztof i dr Zbigniew Kopocińscy.
W imieniu członków Sekcji Historycznej PTF nowemu zarządowi serdecznie gratulujemy wyboru, życząc jednocześnie wytrwałości w realizacji celów statutowych oraz dalszych działań na rzecz rozwoju historii nauk medycznych.

Jaki wpływ na rozwój polskiej rehabilitacji miała doc. dr hab. Janina Tomaszewska?

Zapraszamy do lektury artykułu na łamach czasopisma “Ortopedia – Traumatologia – Rehabilitacja” (2022; vol. 24, 3(6): 209-219) zatytułowanego Działalność doc. dr hab. n. med. Janiny Sikorskiej-Tomaszewskiej na rzecz rozwoju rehabilitacji w Polsce w latach 1948-1978. Autorzy na podstawie analizy materiałów archiwalnych pochodzących z prywatnych zbiorów Rodziny Janiny Sikorskiej-Tomaszewskiej, Składnicy Akt Szpitala Ortopedyczno-Rehabilitacyjnego im. Wiktora Degi w Poznaniu, artykułów z prasy codziennej oraz nielicznych publikacji, przedstawili działalność jednej z twórców rehabilitacji w Polsce. Przybliżyli Jej pracę organizacyjną, edukacyjną i naukową w początkowych, prekursorskich latach rozwoju rehabilitacji w naszym kraju.

Praca dostępna jest pod linkiem:

https://ortopedia.com.pl/resources/html/article/details?id=230517

Full text pdf:

file:///C:/Users/prof.%20M.%20Miga%C5%82a/Downloads/1950121%20(3).pdf

DOI: 10.5604/01.3001.0015.9115

85 rocznica śmierci Pierre de Coubertina – ojca nowożytnego ruchu olimpijskiego

85 lat temu, w dniu 2 września 1937 r. w Genewie, w wieku 75 lat zmarł baron Pierre de Coubertin (ur. 1863 r.). Z zawodu historyk i pedagog, uważany za ojca nowożytnego ruchu olimpijskiego. Założyciel i drugi w historii przewodniczący MKOL.

Jego zafascynowanie sportem, a później ruchem olimpijskim, zaczęło się w latach 1883-1887, podczas podróży do Anglii. Zainteresował się wówczas angielskim systemem wychowania fizycznego młodzieży. Po powrocie z Anglii, w 1889 r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie zapoznał się z systemem oświatowym i organizacją wychowania fizycznego w tym kraju. Podróż ta utwierdziła go w przekonaniu o wielkim znaczeniu ćwiczeń fizycznych i przyczyniła się do podjęcia przez niego działań dotyczących naprawy społeczeństwa i poprawy procesu wychowania poprzez sport.

Pomimo wielu przeciwności, doprowadził do zwołania w dniach 16-24 czerwca 1894 r. Międzynarodowego Kongresu Sportowego w Paryżu, podczas którego powołano Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOL), w skład którego weszło 15 członków, w tym trzech, którzy reprezentowali narodowości nie posiadające samodzielności państwowej. Kongres Sportowy w Paryżu stał się miejscem wskrzeszenia nowożytnych igrzysk sportowych, których datę odbycia wyznaczono na 1896 rok. Ustalono założenia organizacyjne i programowe. Powołano też komitet wykonawczy do przygotowania pierwszych nowożytnych igrzysk olimpijskich. Odbyły się one po 1512 latach od wydania edyktu kasacyjnego przez Teodozjusza Wielkiego (347-395) w 393 r. n.e., zakazującego organizację starożytnych igrzysk olimpijskich.

Baron P. de Coubertin w latach 1894-1896 pełnił funkcję sekretarza generalnego Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, w latach 1896-1925 był jego przewodniczącym (drugim po Greku Dimitriosie Wikielasie <1835-1908>), honorowym prezydentem igrzysk olimpijskich. Dzięki jego staraniom w 1915 r. przyznano MKOL stałą siedzibę w Lozannie, w pałacyku Mon Repos. Był autorem przyrzeczenia, karty olimpijskiej, olimpijskiego protokołu, programu otwarcia i zamknięcia igrzysk, a także białego sztandaru olimpijskiego, na którym umieszczono pięć splecionych ze sobą kół, w kolorze niebieskim, żółtym, czarnym, zielonym i czerwonym, symbolizujących pięć kontynentów. Po raz pierwszy sztandar wciągnięto na maszt podczas VII Letnich Igrzysk Olimpijskich w Antwerpii w 1920 r. Jest też autorem wiersza „Oda do sportu”, za który na igrzyskach olimpijskich w 1912 r. w Sztokholmie zdobył złoty medal olimpijski w konkursie literatury (pod podwójnym pseudonimem Georges Hohrod – wersja francuska i Martin Eschbach – wersja niemiecka).

Zobacz więcej co wydarzyło się we wrześniu: http://sekcjahistoryczna.fizjoterapia.org.pl/wrzesien-historycznie/

Reprint interesującej publikacji z 1934 r.

Biblioteczka Sekcji Historycznej PTF wzbogaciła się o cenny materiał źródłowy. Dzięki uprzejmości prof. Krzysztofa Wroneckiego, wrocławskiego kardiochirurga i pasjonata historii medycyny, otrzymaliśmy Przewodnik zdrojowo-turystyczny zredagowany przez Henryka Piotrowskiego. Jest to reprint wydania z 1934 r. – wydanie kolekcjonerskie wznowione w 2014 r. przez wydawnictwo “Press-Forum”. Publikacja stanowi przewodnik po kilkudziesięciu uzdrowiskach, stacjach klimatycznych i kąpielisk nadmorskich II Rzeczpospolitej. Opracowany skorowidz miejscowości poprzedza artykuł prof. Ludomiła Korczyńskiego pt. Uzdrowiska jako przyrodzone źródła sił i przyrody oraz H. Piotrowskiego pt. Zwiedzajmy Polskę… Redaktor przedwojennego wydania zachęcając do korzystania z krajowego przemysłu turystyczno-uzdrowiskowego pisał wówczas: “Niestety wielu z właściwym sobie snobizmem lekceważy piękno rodzimego kraju i skuteczność naszych zdrojów, uważając za stosowne chwalenie zagranicznych osobliwości. Do nich właśnie chciałbym zwrócić się z apelem i z wyrazami zachęty poznania krajobrazu polskiego. […] Poznajmy i zwiedzajmy Polskę i jej piękno, leczmy się w naszych uzdrowiskach! – oto rzucam hasło do szerokich kół naszego społeczeństwa”. Nie pozostaje nam nic innego jak zachęcić do tej interesującej lektury.

Profesor Janusz Zeyland (1897-1944) – pionier walki z gruźlicą

5 sierpnia 1944 r. podczas masakry w Szpitalu Wolskim w Warszawie został zamordowany Janusz Zeyland (ur. 1897 r.), jeden z najwybitniejszych polskich ftyzjatrów okresu międzywojennego, pionier szczepień BCG (od Bacillus Calmette-Guérin) w Polsce. W swoich badaniach udowodnił, że do martwicy dochodzi, gdy znaczne liczby prątków BCG nagromadzone są na ograniczonej przestrzeni tkankowej. Przysłużył się upowszechnieniu szczepień BCG nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Był autorem ponad 60 prac naukowych.

Medycynę studiował w Berlinie, Warszawie i Poznaniu, gdzie w 1924 r. został lekarzem i uzyskał doktorat. „Był to mój najserdeczniejszy przyjaciel i przez długie lata łączyły nas wspólne przeżycia” – pisał o nim Wiktor Dega, twórca poznańskiej szkoły ortopedii i pionier rehabilitacji. Od końca 1924 r. do końca grudnia 1926 r. był najpierw starszym asystentem, a następnie adiunktem Zakładu Anatomii Patologicznej, a następnie od 1927 do 1940 r. w Klinice Pediatrii Uniwersytetu Poznańskiego. W kwietniu 1929 r. uzyskał stopień doktora habilitowanego, a w kwietniu 1939 r. nominację na profesora tytularnego. W 1925 i 1928 r. prowadził badania naukowe w Paryżu, gdzie badał skuteczność i nieszkodliwość szczepionki BCG. Kilka tygodni spędził wraz z żoną Eugenią Piasecką-Zeyland (córka prof. Eugeniusza Piaseckiego) w pracowni prof. Jana Danysza i prof. Alberta Calmette w Instytucie Pasteura, poznając francuskie metody pracy mikrobiologicznej. Pod koniec pobytu Zeylanowie otrzymali w darze od Calmette’a niechorobotwórczy szczep prątków gruźlicy, znany jako Bacille Calmette-Guérin (BCG) i używany do produkcji szczepionki. Otrzymany w Paryżu szczep bakterii pozwolił Zeylandom na badanie szczepionki BCG i zorganizowanie w 1928 r. w Poznaniu pierwszego w Polsce punktu szczepień przeciwgruźliczych. W 1930 r. Zeylandowie otrzymali od Akademii Narodowej Medycyny w Paryżu Nagrodę im. Pannetiera za udowodnienie bezpieczeństwa i skuteczności szczepień przeciwgruźliczych, co pozwoliło na ich szerokie stosowanie. Od 1940 r. prof. Zeyland pracował w Warszawie, gdzie w kwietniu 1941 r. zorganizował Centralne Laboratorium Gruźlicy, a w grudniu otworzył pierwszy w Polsce oddział leczenia dziecięcej gruźlicy płuc, prowadzony na poziomie kliniki. W tym samym czasie prowadził kurs bakteriologii na Tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich. Gdy wybuchło Powstanie Warszawskie Profesor pozostał w Szpitalu Wolskim, by służyć za tłumacza. „Kiedy horda niemiecka weszła 5 sierpnia do szpitala, w pokoju dyrektora był także dyrektor, kapelan i Janusz Zeyland. Bez słowa ich rozstrzelali. Potem zjawił się jakiś tam wyższy szarżą Niemiec i stwierdził: Zeyland? Ach, ten nie miał być zastrzelony!” – opisała to wydarzenie po latach Maria Deżyna (Dega), żona prof. W. Degi, w książce Dni dobre i złe. 1906-1996 (Warszawa 1970, s. 180). W dniu 12 grudnia 1947 r. prof. J. Zeyland został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi położone w walce z gruźlicą

1 2 3 4 5