Polecamy artykuł na temat rehabilitacji w chorobie Heinego-Medina

Dnia 11 kwietnia 2021 r. mija ósma rocznica śmierci prof. Hilarego Koprowskiego (1916-2013) polskiego wirusologa, immunologa i nauczyciela akademickiego. Naukowca, który odkrył pierwszą żywą szczepionkę przeciw poliomyelitis, czyli chorobie Heinego–Medina. Odkrycie to zapoczątkowało skuteczną walkę z chorobą i jej skutkami, które z kolei stały się impulsem do rozwoju rehabilitacji. Z tej okazji polecamy interesujący artykuł pt. Wpływ epidemii choroby Heinego-Medina na rozwój rehabilitacji w Polsce, który ukazał się w numerze trzecim „Przeglądu Epidemiologicznego” z 2020 r., https://doi.org/10.32394/pe.74.48

Więcej informacji na temat odkrycia prof. H. Koprowskiego znajdziecie w “Szkicach Historycznych PTF” 2020 ,t.1, w poście z 01 maja pt. Polak odkrywcą szczepionki przeciw chorobie Heinego-Medina (6/2020) http://sekcjahistoryczna.fizjoterapia.org.pl/szkice-historyczne-t-1-2020/

Ciekawostka historyczna 4/2021

Rozwój i założenia szwedzkiego systemu gimnastycznego cz.1

System gimnastyki szwedzkiej został zapoczątkowany przez Per Henrika Linga (1776-1839), założyciela w 1813 r. i dyrektora Królewskiego Centralnego Instytutu Gimnastycznego w Sztokholmie. W kolejnych latach był rozwijany przez jego syna Hjalmara Linga (1820-1886), który uzupełnił program ćwiczeń, zapewniając mu trwałość i ogólne zastosowanie. Następcą H. Linga w 1882 r. został prof. Lars M. Törngren (1839-1912), który w latach 1887-1907 kierował sztokholmskim Instytutem. Zwalczał wówczas wytrwale zakusy tych, którzy próbowali wprowadzić do gimnastyki szwedzkiej elementy akrobatyczne, był również przeciwnikiem zawodów i wyścigów, choć popierał rozwój gier ruchowych. Będąc wierny zasadom systemu Linga, wyznaczył nowy kierunek rozwoju Instytutu w XX w.

Nowy kierunek w rozwoju teorii gimnastyki szwedzkiej nadał znany profesor anatomii, fizjologii i teorii gimnastyki Johan Lindhard (1870–1947), od 1909 r. związany z Uniwersytetem w Kopenhadze. Najbardziej znamienną cechą nowych prądów, propagowanych przez prof. Lindharda, był ewolucyjny zwrot od gimnastyki, w której przeważała praca statyczna, do gimnastyki, która na pierwszy plan wysuwała pracę dynamiczną. W swojej pracy pt. Szczegółowa teoria gimnastyki (1914) stwierdził, że „Gimnastyka racjonalna nie istnieje, gdyż zbyt mało jeszcze wiemy o fizjologji ćwiczeń cielesnych”. W sprawie wyboru systemu brał, za punkt wyjścia układ Linga, mo­tywując jednak ten krok nie jego „racjo­nalnością”, lecz „zdolnością do roz­woju”. Na tej podstawie dokonał nowego podziału ćwiczeń, tworząc tzw. „model Lindhardowski”, który uzasadniał nie tyle różnicami wpływu tych lub innych ruchów na ustrój, lecz zadaniem, jakie im stawiamy.

W Instytucie niemal od samego początku szkolono instruktorów gimnastyki, w tym także gimnastyki leczniczej. Przez 100 lat działania Instytutu wyszkolono 1293 osoby, z tego 505 cudzoziemców (125 mężczyzn i 380 kobiet). Wśród pierwszych Polaków, którzy wyjechali do Szwecji, by poznać system Linga była Helena Prawdzic-Kuczalską (1854-1927) oraz dr Roman Skowroński (1862-1923). Na przełomie 1892/1893 r. przebywali na kilkumiesięcznym stażu w Centralnym Królewskim Instytucie Gimnastycznym oraz u prof. Andersa G. Widego (1854-1938) w Sztokholmie, gdzie zapoznali się z techniką gimnastyki leczniczej i masażu. Po powrocie, H. Kuczalska otworzyła w Warszawie Zakład Gimnastyki Szwedzkiej, Leczniczej, Zdrowotnej i Masażu dla Kobiet i Dzieci, w którym w 1895 r. powołała do życia szkołę gimnastyki pedagogicznej i leczniczej, kształcąc pierwszych polskich fizjoterapeutów. Z kolei R. Skowroński w 1893 r. utworzył w Warszawie zakład leczniczo-gimnastyczny (mechanoterapeutyczny), krzewiąc idee wychowania fizycznego. Do zwolenników systemu Linga wśród lekarzy, należał także W. Kozłowski z Warszawy, dr E. Piasecki i K. Wyrzykowski ze Lwowa. Jako nieliczni, poprzez pisma, odczyty i działalność lekarską utorowali drogę do upowszechnienia tego systemu w Polsce, jako systemu najbardziej racjonalnego.

Początkowo nie wszyscy przedstawiciele świata medycznego zgadzali się z opinią Linga i jego wychowanków, że schorzenia można skutecznie leczyć dobrze dobranymi ćwiczeniami lub umiejętnie wykonanym masażem. Z biegiem lat sposób ten został jednak zaakceptowany, czego dowodem jest fakt przyjęcia Linga w 1831 r. w szeregi stowarzyszenia Swedish General Medical Association, a w 1835 r. do Szwedzkiej Akademii i przyznanie mu w tym samym roku tytułu profesora.

Na przełomie XIX i XX w. rozgorzał spór, który z systemów, szwedzki czy niemiecki, jest bardziej racjonalny. Zwłaszcza zauważalne było to we Francji, gdzie jeszcze w pierwszych latach XX w. w programie wychowania fizycznego dominował system niemiecki, a od ok. 1908 r. został zastąpiony przez system szwedzki, z pewnymi uzupełnieniami. System Linga próbowano wprowadzić także na ziemiach pruskich już od połowy XIX w. Jednak od początku podważano w nim dbałość o zdrowie i równomierny rozwój ciała jako odpowiednika wolnego ducha. Stąd system szwedzki był stopniowo zmieniany i usuwany na rzecz gimnastyki Jahna (zakazany w Prusach od ok. 1819 r.). Doprowadziło to do sytuacji, że za gimnastykę szwedzką zaczęto uznawać różne ruchy wolne, wykonywane bez żadnej myśli przewodniej, które z systemem Linga nie miały nic wspólnego. Jej przeciwnicy podnosili, że system Linga zawiera zbyt dużo ćwiczeń wyprostnych karku i grzbietu, a zaniedbuje mięśnie brzucha, zarzucali zbyt dużo ćwiczeń o charakterze ortopedycznym, ironicznie nazywając gimnastykę szwedzką „gimnastyką dla chorych”.

Pomimo dokonywanych reform, trzy główne zasady Linga pozostały niezmienione. Chodziło o zasadę racjonalnego doboru ćwiczeń, wg danych anatomiczno – fizjologicznych i psychologicznych; zasadę porządku, w jakim ćwiczenia jedno po drugim następowały po sobie w całokształcie nauczania, w tym w ciągu jednej lekcji oraz środki techniczne nauczania (lokal, przyrządy itp.), które miały być podporządkowane zasadom poprzednim, aby ułatwiać ich wykonanie praktyczne.

Beata Skolik, Mariusz Migała

Nowa publikacja z historii medycyny

W ostatnich tygodniach 2020 r. ukazała się na rynku księgarskim ciekawa publikacja z zakresu historii medycyny pt. Historia diety i kultury odżywiania pod redakcją Bożeny Płonki-Syroki i Andrzeja Syroki. Jest to trzeci tom serii zatytułowany Zalecenia i regulacje dotyczące odżywiania w historii Europy (XIII-XXI w.)i w wybranych kulturach pozaeuropejskich. Została wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i zawiera 24 artykuły. Niektóre z nich są fragmentami szerzej zakrojonych indywidualnych projektów badawczych, realizowanych przez ich autorów, inne zostały napisane na zaproszenie redakcji. Praca została podzielona na cztery części: I. Zalecenia dotyczące diety i praktyka dietetyczna – od średniowiecza do czasów współczesnych; II. Dieta w uzdrowiskach; III. Dieta i religia w czasach historycznych i współczesnych; IV. Problemy bezpieczeństwa współczesnej diety. Taki układ pracy pozwolił ukazać historię dietetyki w kontekście procesów społeczno-organizacyjnych i wiedzotwórczych, stwarzających w Europie i innych obszarach świata określone możliwości zapewnienia człowiekowi bezpieczeństwa zdrowotnego. Zainteresowanych historią diety i kultury odżywiania zachęcamy do lektury.

Historia diety i kultury odżywiania * Tom III Zalecenia i regulacje dotyczące odżywiania w historii Europy (XIII-XXI w.)i w wybranych kulturach pozaeuropejskich pod redakcją Bożeny Płonki-Syroki i Andrzeja Syroki, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Wrocław 2020, ISBN 978-83-7055-624-2

Razem tworzymy zręby polskiej fizjoterapii

Koleżanki i Koledzy Fizjoterapeuci !!!

Ponawiamy prośbą dotyczącą nadsyłania biogramów fizjoterapeutów, których poznaliście bądź nadal znacie, a których dorobek zawodowy, naukowy i organizacyjny zasługuje na utrwalenie. Każdy może też przesłać własną notkę biograficzną. Po weryfikacji i redakcji, biogramy ukażą się w wersji elektronicznej na stronie internetowej Zarządu Głównego PTF, a w 2022 r. w wersji papierowej, w pierwszym tomie historycznym Słownika.

Jesteśmy przekonani, że Słownik  z czasem stanie się istotnym świadectwem ukazującym wkład naszych koleżanek i kolegów w rozwój polskiej i europejskiej fizjoterapii, a także będzie inspiracją i zachętą do pomnażania dorobku dla współcześnie żyjących.

Zachęcamy również do opracowania tekstów (w formie ciekawostek historycznych) z zakresu rozwoju rehabilitacji i fizjoterapii w Polsce i na świecie, które zaprezentowane zostaną na łamach “Szkiców Historycznych PTF”. Zob. więcej: http://sekcjahistoryczna.fizjoterapia.org.pl/szkice-historyczne/

Jesteśmy przekonani, że zarówno Słownik jak i wspomniane teksty pozwolą nam lepiej poznać rodowód historyczny polskiej fizjoterapii. Nic o nas bez nas.

Beata Skolik, Mariusz Migała, Sławomir Jandziś

Książka “Wybrane problemy historii medycyny. W kręgu epistemologii i praktyki”

Na rynku wydawniczym ukazała się interesująca publikacja pt. Wybrane problemy historii medycyny. W kręgu epistemologii i praktyki pod redakcją Anity Magowskiej, Katarzyny Pękackiej-Falkowskiej i Michała Oweckiego. Książkę wydało Wydawnictwo Kontekst z Poznania. Monografia ma układ problemowo-chronologiczny. Składa się z siedmiu części: Dziedzictwo przeszłości w medycynie współczesnej, W kręgu epistemologii lekarskiej, Medycyna w epoce przedklinicznej, Wobec wyzwań czasu i miejsca, Medycyna i farmacja w Polsce po II wojnie światowej, Debiuty, Prace faktograficzno-bibliograficzne. Wielotematyczność, zróżnicowanie podstaw źródłowych, a także podstaw badawczych stanowią mocną stronę książki. Powinna być ciekawą lekturą dla historyków, interesujących się historią i filozofią medycyny oraz nauk pokrewnych. Polecamy zatem lekarzom, pielęgniarkom, fizjoterapeutom, farmaceutom i diagnostom laboratoryjnym. Wśród autorów są także członkowie Sekcji Historycznej Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii.

Nowa publikacja o historii rehabilitacji i fizjoterapii

Miło nam poinformować, że na rynku księgarskim ukazała się publikacja pt. Medycyna i rehabilitacja w Polsce w latach 1918-2018. cz. I Medycyna i rehabilitacja po odzyskaniu niepodległości pod red. Mariusza Migały, Bożeny Płonki-Syroki i Sławomira Jandzisia, „SiM” z.511, Opole 2019. Jest efektem współpracy pracowników Instytutu Fizjoterapii Wydziału Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Politechniki Opolskiej, Wydziału Medycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Zawiera kilkanaście ciekawych prac znanych w kraju naukowców, w których ukazano, intensywne działania podejmowane w Polsce po 1918 r. w zakresie rozwoju różnych dyscyplin medycznych, w tym rehabilitacji, balneoterapii, fizjoterapii i szeroko pojętej kultury fizycznej. Podobnie było po zakończeniu drugiej wojny światowej, kiedy to nastąpił dynamiczny rozwój rehabilitacji medycznej w Polsce, spowodowany ogromnymi potrzebami społecznymi wynikającymi ze skutków działań wojennych. Duża różnorodność tematów przedstawionych w prezentowanym tomie, dowodzi potrzeby prowadzenia dalszych badań w zakresie rozwoju medycyny i rehabilitacji, do czego gorąco zachęcamy koleżanki i kolegów interesujących się historią medycyny, rehabilitacji, fizjoterapii, kultury uzdrowiskowej, a także kultury fizycznej. Zapraszamy do lektury. Dystrybucją zajmuje się Dział Wydawnictw Politechniki Opolskiej.

Spis treści

Rozdział I. Studia i szkice z ewolucji organizowania medycyny i rehabilitacji w Polsce w latach 1918–2018.

  1. Zbigniew Śliwiński, Marcin Krajczy, Katarzyna Bogacz, Jacek Łuniewski, Jan Szczegielniak: Szkice z ewolucji dynamicznego plastrowania na przestrzeni wieków ze szczególnym uwzględnieniem lat 1870–2017.
  2. Bożena Płonka-Syroka: Organizacja systemu medycyny publicznej w Polsce od 1918 r. ze szczególnym uwzględnieniem Śląska.
  3. Sławomir Jandziś: Rys historyczny rozwoju rehabilitacji medycznej w Polsce w latach 1944–1989.
  4. Aleksandra Katan, Antonina Kaczorowska: Rys historyczny rozwoju lecznictwa uzdrowiskowego w Kudowie – Zdroju po zakończeniu drugiej wojny światowej.

Rozdział II. Ewolucja ośrodków i metod stosowanych w rehabilitacji w Polsce w XX wieku

  1. Beata Skolik, Mariusz Migała: Koncepcja rehabilitacji według Douglasa C. McMurtie (1888–1944) oraz Howarda A. Ruska (1901–1989) – rozwój polskiego modelu rehabilitacji i współczesnej fizjoterapii w latach 1918–2018.
  2. Zbigniew Kopciński, Krzysztof Kopciński: Główne problemy działu fizjoterapii polskiej wojskowej służby zdrowia po zakończeniu II wojny światowej na przykładzie historii Szpitala Garnizonowego w Żarach (1944–2014).
  3. Romuald M. Łuczyński: Sanatorium dla Płucno-Chorych Towarzystwa Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej w Polsce i jego działalność w Sokołowsku w latach 1945–1950.

Rozdział III. Biografie wybranych reprezentantów nauk medycznych i ich wkład w rozwój rehabilitacji w Polsce

  1. Anna Straburzyńska-Lupa, Patrycja Rąglewska: Szkice Udziału Wielkopolan w rozwoju medycyny fizykalnej lub na przestrzeni wieków XVI–XX.
  2. Krzysztof Prętki, Henryk Lisiak: Zasługi Jana Żniniewicza (1872–1952) dla rozwoju polskiej balneologii i wodolecznictwa w latach 1898–1952.
  3. Sławomir Jandziś, Ewa Puszczałowska-Lizis: Prekursorskie działania dr. Józefa Aleksiewicza na rzecz rozwoju rehabilitacji leczniczej i zawodowej we Lwowie w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości (1918–1930).
  4. Izabela Spielvogel: Lekarze i naukowcy żydowscy zaangażowani w rozwój lecznictwa uzdrowiskowego w II Rzeczypospolitej (1918–1939).
  5. Maciej Łuczak: Wkład pracowników poznańskiego Studium Wychowania Fizycznego w rozwój leczenia ruchem do 1950 r. w latach 1919–1959.
  6. Tomasz Bohdan: Działalność Eugenii Lewickiej na tle rozwoju kultury fizycznej II Rzeczypospolitej (1924–1931)
  7. Krzysztof Prętki: Badania Kazimierza Wizego (1873–1953) w zakresie leczenia zajęciowego i terapii przez sztukę w latach 1931–1952.

Medycyna i rehabilitacja w Polsce w latach 1918–2018, cz. I, Z historii medycyny i rehabilitacji w PolsceMariusz Migała, Bożena Płonka-Syroka, Sławomir Jandziś, Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej, Rok: 2019, Stron: 242, ISBN: 978-83-66033-46-7

Sesja historyczna podczas XVII Kongresu PTF w Pabianicach

Osoby interesujące się tematyką związaną z rozwojem rehabilitacji i fizjoterapii zapraszamy do przygotowania i wygłoszenia referatu podczas Sesji historycznej organizowanej podczas XVII Kongresu Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii w dn. 05-07.12.2019 r. w Pabianicach.

Przypominamy, że od 5 lat przy PTF działa Sekcja Historyczna, której celem jest popularyzowanie badań naukowych w zakresie historii fizjoterapii w Polsce i na świecie, historii stowarzyszeń fizjoterapeutów, gromadzenie materiałów archiwalnych, zdjęć, opracowanie biografii znaczących fizjoterapeutów, przygotowywanie publikacji.

Jednocześnie zachęcamy koleżanki i kolegów do pracy nad opracowaniem Słownika Biograficznego Fizjoterapeutów Polskich. Zainteresowanych prosimy o kontakt.

Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. Polska medycyna i rehabilitacja w latach 1918-2018

Szanowni Państwo,

w dniach 08-09 czerwca 2018 r., w ramach VI Opolskiego Festiwalu Fizjoterapii, odbyła się w Opolu Ogólnopolska Konferencja Naukowa pn. Polska medycyna i rehabilitacja w latach 1918-2018. W imieniu komitetu organizacyjnego oraz przewodniczącego komitetu naukowego prof. nzw. dr. hab. Jana Szczegielniaka, bardzo dziękujemy za udział w konferencji.
Cieszy nas, że wydarzenie to spotkało się z tak dużym zainteresowaniem. Kiedy rok temu wpadliśmy wspólnie (pracownicy Wydziału Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Politechniki Opolskiej, Wydziału Medycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego, Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu) na  pomysł zorganizowania konferencji naukowej z okazji 100-lecia Niepodległości, liczyliśmy na frekwencję góra 30 osób, dlatego jesteśmy niezmiernie radzi, że tak dużo osób zgłosiło referaty.

medal1  PTF sekcja historyczna LOGO 2 - Kopia  medal2

Tym bardziej jesteśmy dumni, że poziom konferencji był bardzo wysoki, wygłoszono wiele ciekawych tematów, które wzbogacają nasz dorobek naukowy i dziedzictwo narodowe. Ufamy, że zarówno pod względem organizacyjnym, jak i merytorycznym nie zawiedliśmy oczekiwań członków Komitetu Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN, którzy wyrazili zgodę na objęcie patronatu naukowego nad ww. wydarzeniem.

Dzięki zaangażowaniu wielu ludzi, udało nam się zrealizować nasze zamierzenie, by w ten właśnie sposób upamiętnić 100-lecie odzyskania Niepodległości Polski z punktu widzenia rozwoju medycyny. Dlatego z tego miejsca dziękujemy prof. Krzysztofowi Klukowskiemu, przewodniczącemu KRKFiIS PAN za objęcie patronatu naukowego, a także Rektorowi Politechniki Opolskiej prof. dr hab. inż. Markowi Tukiendorf oraz Marszałkowi Województwa Opolskiego Andrzejowi Buła, za objęcie patronatu honorowego nad konferencją. Dziękujemy również Zarządowi Głównemu i członkom Oddziału Opolskiego Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii oraz Zarządowi Głównemu Polskiego Stowarzyszenia Specjalistów Fizjoterapii za pomoc w przygotowaniu dwudniowego spotkania. Słowa podziękowania kierujemy także do wszystkich osób, które wyraziły zgodę na pracę w komitecie naukowym oraz organizacyjnym.

W trakcie konferencji odbyło się pięć sesji:

I sesja Znaczenie niepodległości dla rozwoju polskiej medycyny.
II sesja Polska medycyna i rehabilitacja po 1918 r.
III sesja Współczesne kierunki rozwoju medycyny i rehabilitacji/fizjoterapii.
IV sesja Problemy współczesnej fizjoterapii.
V sesja Dla młodych naukowców i studentów,

podczas których wygłoszono 63 referaty, w tym 18 podczas sesji studenckiej, co nas dodatkowo cieszy. Ufamy, że tematy zostaną zaprezentowane w publikacji naukowej, która będzie trwałą pamiątką po tym wydarzeniu. Materiały przygotowane w formie artykułów (po uzyskaniu pozytywnej recenzji wydawniczej) zostaną opublikowane w publikacji pt. 100-lecie polskiej medycyny i rehabilitacji pod redakcją naukową prof. dr hab. Bożeny Płonki-Syroki, prof. nzw. Jana Szczegielniaka, prof. nzw. dr hab. Mariusza Migały i dr Sławomira Jandzisia. Dlatego z tego miejsca zachęcamy autorów do przygotowania artykułów do dnia 15 sierpnia 2018 r. i przesłanie na adres: mariuszmigala@o2.pl; jandziss@o2.pl

Z wyrazami szacunku

prof. nzw. dr hab. Mariusz Migała
prof. dr hab. Bożena Płonka-Syroka
dr Sławomir Jandziś

Słownik Biograficzny Fizjoterapeutów

Koleżanki i Koledzy,

pragnąc upamiętnić pracę i osiągnięcia osób, które odegrały znaczącą rolę w rozwoju polskiej fizjoterapii, postanowiliśmy stworzyć Słownik Biograficzny Fizjoterapeutów Polskich. Jest on wyrazem dążenia do opracowania własnych, chlubnych tradycji naszej grupy zawodowej, a także zapoznania innych grup społecznych z wkładem naszych koleżanek i kolegów w rozwój polskiej i europejskiej fizjoterapii.

Na wniosek Sekcji Historycznej Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii, w dniu 4 czerwca 2016 r. Zarząd Główny PTF podjął uchwałę nr 14/2016 w sprawie opracowania i wydania słownika biograficznego fizjoterapeutów polskich. Jest to wynik postulatów środowiska i wcześniejszych inicjatyw członków Sekcji Historycznej PTF.

Słownik Biograficzny Fizjoterapeutów Polskich obejmuje biogramy zasłużonych fizjoterapeutów, działających od czasów najdawniejszych, aż po współczesne pokolenie. Jest próbą nakreślenia przebiegu życia oraz zakresu i rodzaju działalności polskich fizjoterapeutów, a jego celem jest ocalenie od zapomnienia oraz zebranie osiągnięć i zasług tych osób. Oparty jest na zweryfikowanych informacjach, aktach osobowych, dokumentach, publikacjach naukowych i popularnonaukowych, wspomnieniach pośmiertnych, informacjach od rodziny i znajomych.

Wierzymy, że Słownik Biograficzny Fizjoterapeutów Polskich stanie się z czasem istotnym świadectwem, ukazującym społeczeństwu twórczą pracę, zdolności i wysiłek polskich fizjoterapeutów, a także inspiracją i zachętą do pomnażania dorobku dla współcześnie żyjących.

Zwracamy się do Was z prośbą o nadsyłanie biogramów fizjoterapeutów (według „Formularza zgłoszeniowego”), których znaliście, bądź nadal znacie, a których dorobek zawodowy zasługuje na przypomnienie lub utrwalenie. Każdy może też przesłać własną notkę biograficzną. Zamieszczone już w Słowniku dane można uzupełniać przy pomocy „Formularza – uzupełnienia”. Prosimy również o przesłanie oświadczenia wg wzoru zamieszczonego na stronie.

Po weryfikacji, biogramy ukażą się w wersji elektronicznej na oficjalnej stronie internetowej Zarządu Głównego PTF. Ufamy jednak, że zgromadzony w ten sposób materiał biograficzny zostanie wykorzystany do wydania Słownika, w postaci tomu historycznego, przygotowanego z okazji kolejnego Kongresu PTF (najbliższy planowany jest w 2019 r.).

Z góry dziękujemy wszystkim, którzy zechcą nadesłać biogramy, ewentualnie sprostowania i uzupełnienia (z podaniem źródeł) do biogramów opublikowanych internetowo.

dr Sławomir JANDZIŚ,

prof. nadzw. dr hab. Mariusz MIGAŁA