Tomaszewska Janina

Urodziła się 9 września 1911 r. Była córką Waleriana Sikorskiego (1876–1946), znanego nauczyciela, metodyka i teoretyka wychowania fizycznego, wykładowcy metodyki w Studium Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Poznańskiego, w latach 1926–1929 naczelnego wizytatora wychowania fizycznego w Ministerstwie Wierzeń Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Absolwentka Studium Wychowania Fizycznego przy Wydziale Lekarskim (mgr wychowania fizycznego) oraz Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego. Fizjoterapeuta i lekarz, specjalista z zakresu pediatrii i rehabilitacji, którą uzyskała jako jedna z pierwszych w Polsce. Wieloletnia i jedna z najbliższych współpracownic prof. Wiktora Degi.

Już przed wybuchem drugiej wojny światowej tworzyła zręby gimnastyki wyrównawczej w poznańskich szkołach. Następnie, jako asystent i adiunkt w Klinice Ortopedii i Rehabilitacji AM w Poznaniu organizowała i prowadziła od 1948 r. oddział usprawniania leczniczego (drugi w świecie po powstałym w Nowym Jorku w 1947 r.). Nadzorowała również pacjentów poddawanych rehabilitacji w Klinice Ortopedycznej. W latach 1961-1978 kierowała Kliniką Rehabilitacji Instytutu Ortopedii i Rehabilitacji AM w Poznaniu.

W 1950 r. uzyskała stopień doktora nauk medycznych, w 1964 r. doktora habilitowanego. Wniosła szczególny wkład w zakresie szkolenia pierwszych specjalistów rehabilitacji, zarówno lekarzy, jak i magistrów wychowania fizycznego. Od 1960 r. kierowała Ośrodkiem Szkoleniowym w zakresie rehabilitacji Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, mieszczącym się w Instytucie Ortopedii i Rehabilitacji w Poznaniu. Pełniła również funkcję konsultanta wojewódzkiego w zakresie rehabilitacji.

Zainteresowania naukowe ukierunkowała w stronę zagadnień metodyki rehabilitacji dzieci z bocznym skrzywieniem kręgosłupa, usprawnianie chorych po złamaniu kręgosłupa z uszkodzeniem rdzenia kręgowego, zasady rehabilitacji chorych po amputacjach kończyn oraz zagadnienia leczniczego usprawniania w schorzeniach reumatoidalnych.

Autorka i współautorka ponad 110 publikacji naukowych, m.in. pracy pt. Badania patokinetyki mięśni po amputacji uda, „Roczniki Naukowe WSWF w Poznaniu” 1964, z.8., s.3-55; Influence of rehabilitation treatment on rheumatic muscles, „Europa Medicophysica” 1968, vol. 4 (3), s.155-161 (Koczocik Przedpelska J., Gruszczyński W., Toboła S.); Parapodium dla dorosłych paraplegików, „Przeg. Techn. Ortop. i Reh.” 1976, z.1, s.5-14; Problemy protezowania w przebiegu rehabilitacji osób z wrodzonymi ubytkami kończyn górnych, „Przeg. Techn. Ortop. i Reh.” 1979, z.2, s.75-88 (K. Jankowiak). Autorka i współautorka pozycji zwartych, m.in. pt. Ocena funkcjonalna amputowanego z protezą. Protezowanie typu czynnego po amputacjach w obrębie kończyn górnych, Warszawa – Poznań 1975 (K. Jankowiak, L. Liszkowska, A. Ogórkiewicz); Rola lekarza praktyka w rehabilitacji osób z naruszoną sprawnością narządu ruchu, Warszawa 1976; New classification and terminologie for congenital limb deficiencies, Warszawa – Poznań 1979; pracy pod red. Rehabilitation of Unilateral Above-Elbow Amputees, Selected Problems, Warszawa 1976. Autorka rozdziałów w pracy pt. Ortopedia i rehabilitacja pod red. W. Degi, wyd. II, Warszawa 1968: Usprawnianie chorych ortopedycznych, s.128-160; Usprawnianie chorych po amputacjach, s.805-828, Usprawnianie chorych z związku z ich zaopatrzeniem ortopedycznym, s.882-892, w pracy pt. Rehabilitacja inwalidów w PRL pod red. A. Hulka, Warszawa 1973: Dorobek naukowy, metodyczny i organizacyjny w rehabilitacji leczniczej osób z dysfunkcją narządu ruchu, s.138-142; Bariery architektoniczne w rehabilitacji paraplegików, s.150-154, współautorka rozdziału Usprawnianie chorych z dysfunkcjami narządu ruchu, [w:] Ibidem, wyd. III, Warszawa 1983, s.129-161 (współautorzy: K. Milanowska, Z. Nadolski, M. Stachowska).

Zaangażowana w działalność społeczną. Była m.in. przewodniczącą Komitetu Organizacyjnego I Krajowego Zjazdu Absolwentów Wyższych Uczelni Wychowania Fizycznego Pracujących w Rehabilitacji (Poznań 1962), podczas którego powołano pierwsze legalnie działające stowarzyszenie fizjoterapeutów polskich. Członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Walki z Kalectwem, Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego. Zmarła 26 października 1998 r.

Sławomir Jandziś, Mariusz Migała

Cywińska-Wasilewska G., Kiljański M., Krasuski M., Przeździak B., Woźniewski M.: Sylwetki pionierów i zasłużonych osób dla rozwoju rehabilitacji w Polsce, [w:] Rehabilitacja Polska 1945-2009 pod red. J. E. Kiwerskiego, A. Kwolka, Z. Śliwińskiego i M. Woźniewskiego, Wrocław 2009, s.110-111. Artykuły w czasopismach i publikacjach naukowych.